Comprensión lectora: traductores e idiomas

Itzultzaile automatikoak inoiz baino hobeak dira, eta galdera saihestezina da: merezi al du oraindik hizkuntzak ikasteak? Sakelakoari hitz egin, eta segundo batzuetan beste hizkuntza batean entzuten dugu gure esaldia. Askorentzat, hori nahikoa da bidaia batean bazkaria eskatzeko edo hotel bateko gela erreserbatzeko.

Hizkuntzalari gehienek, ordea, ezezkoa erantzuten diote galderari, eta haien arrazoiak ez dira sentimentalak bakarrik. Hizkuntza bat ikastea ez da hitzak beste hitz batzuekin ordezkatzea: beste modu batera pentsatzen ikastea da, kultura bat barrutik ulertzea. Itzultzaileak ez du azaltzen txantxa bat zergatik den barregarria, ezta elkarrizketa batean noiz isildu behar den ere.

Gainera, ikerketek erakutsi dutenez, hizkuntzak ikasteak garunari mesede egiten dio. Bi hizkuntza edo gehiago erabiltzen dituztenek errazago aldatzen dute arreta zeregin batetik bestera, eta zenbait adituren arabera, zahartzaroko gaixotasun batzuen agerpena atzeratu dezakete.

Hori guztia egia izanik ere, ez litzateke zuzena izango teknologia arbuiatzea. Itzultzaileak tresna baliagarriak dira ikasleentzat, erabiltzen jakinez gero: hitz baten esanahia egiaztatzeko edo testu luze baten ideia nagusia azkar ulertzeko. Arriskua da ikasleek tresnari lan guztia egiten uztea, eta idazteko eta pentsatzeko ahalegina alde batera uztea.

Azken batean, eztabaida ez da teknologiaren alde ala aurka egotea. Kalkulagailuak ez zuen matematika ikastea alferrikakoa bihurtu; aldatu egin zuen, ordea, matematika nola irakasten den. Hizkuntzekin ere antzeko zerbait gertatuko da seguruenik: eskolek erabaki beharko dute zer utz dakiokeen itzultzaileari eta zer ez.