Baldintza
Baldintzazko esaldiak bi zati ditu: baldintza (ba- aurrizkiarekin) eta ondorioa. Hiru mota daude, eta formek erakusten dute zein den:
- Erreala: gerta daitekeen edo gertatu den zerbait. Ba- + indikatiboa: etortzen bazara, afaldu egingo dugu; atzo etorri bazen, ez nuen ikusi.
- Alegiazkoa, orainaldian: gertatzen ez dena edo nekez gertatuko dena. Baldintzan alegiazko forma (banu, balitz) eta ondorioan -ke (nuke, litzateke): denbora banu, zurekin joango nintzateke.
- Ez-erreala, lehenaldian: gertatu ez zena. Baldintza berbera (izan gehituta edo gabe) eta ondorioa -keen-ekin: lehenago esan (izan) bazenit, lagunduko nizukeen.
Kontuz: esan bazenidan ez da ez-erreala, erreala baizik (ba- + zenidan, lehenaldia): «esan bazenidan, ez dut gogoratzen». Gertatu ez zena esateko: esan bazenit.
Ondorioa geroaldiko partizipioarekin doa (joango nintzateke, erosiko nuke), edo ahalerarekin (joan ninteke): ikus ahalera: alegiazkoa.
NOR
Maila: B2.
| Nor | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| ni | banintz | nintzateke | nintzatekeen |
| zu | bazina | zinateke | zinatekeen |
| hura | balitz | litzateke | zatekeen |
| gu | bagina | ginateke | ginatekeen |
| zuek | bazinete | zinatekete | zinateketen |
| haiek | balira | lirateke | ziratekeen |
Aberatsa banintz, ez nintzateke lanera joango. Garaiz irten bagina, ez ginatekeen berandu iritsiko.
NOR-NORK
Maila: B2. NOR hura denean:
| Nork | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| nik | banu | nuke | nukeen |
| zuk | bazenu | zenuke | zenukeen |
| hark | balu | luke | zukeen |
| guk | bagenu | genuke | genukeen |
| zuek | bazenute | zenukete | zenuketen |
| haiek | balute | lukete | zuketen |
NOR haiek denean:
| Nork | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| nik | banitu | nituzke | nituzkeen |
| zuk | bazenitu | zenituzke | zenituzkeen |
| hark | balitu | lituzke | zituzkeen |
| guk | bagenitu | genituzke | genituzkeen |
| zuek | bazenituzte | zenituzkete | zenituzketen |
| haiek | balituzte | lituzkete | zituzketen |
Diru gehiago bagenu, etxe handiago bat erosiko genuke.
NOR-NORI
Maila: B2, hirugarren pertsonan.
| Nori | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| niri | balitzait | litzaidake | zitzaidakeen |
| zuri | balitzaizu | litzaizuke | zitzaizukeen |
| hari | balitzaio | litzaioke | zitzaiokeen |
| guri | balitzaigu | litzaiguke | zitzaigukeen |
| zuei | balitzaizue | litzaizueke | zitzaizuekeen |
| haiei | balitzaie | litzaieke | zitzaiekeen |
Mendira joatea gustatuko litzaidake. Zuk lagundu bazenio, ez litzaioke ahaztuko.
NOR-NORI-NORK
Maila: B2. Baldintza (objektua bakarra denean):
| Nork / Nori | niri | zuri | hari | guri | zuei | haiei |
|---|---|---|---|---|---|---|
| nik | banizu | banio | banizue | banie | ||
| zuk | bazenit | bazenio | bazenigu | bazenie | ||
| hark | balit | balizu | balio | baligu | balizue | balie |
| guk | bagenizu | bagenio | bagenizue | bagenie | ||
| zuek | bazenidate | bazeniote | bazenigute | bazeniete | ||
| haiek | balidate | balizute | baliote | baligute | balizuete | baliete |
Ondorioa, orainaldian:
| Nork / Nori | niri | zuri | hari | guri | zuei | haiei |
|---|---|---|---|---|---|---|
| nik | nizuke | nioke | nizueke | nieke | ||
| zuk | zenidake | zenioke | zeniguke | zenieke | ||
| hark | lidake | lizuke | lioke | liguke | lizueke | lieke |
| guk | genizuke | genioke | genizueke | genieke | ||
| zuek | zenidakete | zeniokete | zenigukete | zeniekete | ||
| haiek | lidakete | lizukete | liokete | ligukete | lizuekete | liekete |
Lehenaldian, -en gehitzen zaio, eta hirugarren pertsonaren l- z- bihurtzen da: nioke → niokeen, nizuke → nizukeen, lioke → ziokeen, lidake → zidakeen, liokete → zioketen.
Lehenago esan bazenit, lagunduko nizukeen.