Condicional
La oración condicional tiene dos partes: la condición (con el prefijo ba-) y la consecuencia. Hay tres tipos, y las formas dicen cuál es:
- Real: algo que puede pasar o que ha pasado. Ba- + indicativo: etortzen bazara, afaldu egingo dugu (si vienes, cenaremos); atzo etorri bazen, ez nuen ikusi (si vino ayer, no lo vi).
- Hipotética de presente: algo que no ocurre o que difícilmente ocurrirá. Forma hipotética en la condición (banu, balitz) y -ke en la consecuencia (nuke, litzateke): denbora banu, zurekin joango nintzateke (si tuviera tiempo, iría contigo).
- Irreal de pasado: algo que no ocurrió. La misma condición (con o sin izan) y la consecuencia con -keen: lehenago esan (izan) bazenit, lagunduko nizukeen (si me lo hubieras dicho antes, te habría ayudado).
Ojo: esan bazenidan no es irreal, sino real (ba- + zenidan, pasado): «si me lo dijiste, no me acuerdo». Para lo que no ocurrió: esan bazenit.
La consecuencia lleva el participio de futuro (joango nintzateke, erosiko nuke) o el potencial (joan ninteke, podría ir): ver potencial hipotético.
NOR
Nivel: B2.
| Nor | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| ni | banintz | nintzateke | nintzatekeen |
| zu | bazina | zinateke | zinatekeen |
| hura | balitz | litzateke | zatekeen |
| gu | bagina | ginateke | ginatekeen |
| zuek | bazinete | zinatekete | zinateketen |
| haiek | balira | lirateke | ziratekeen |
Aberatsa banintz, ez nintzateke lanera joango (si fuera rico, no iría a trabajar). Garaiz irten bagina, ez ginatekeen berandu iritsiko (si hubiéramos salido a tiempo, no habríamos llegado tarde).
NOR-NORK
Nivel: B2. Con NOR hura:
| Nork | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| nik | banu | nuke | nukeen |
| zuk | bazenu | zenuke | zenukeen |
| hark | balu | luke | zukeen |
| guk | bagenu | genuke | genukeen |
| zuek | bazenute | zenukete | zenuketen |
| haiek | balute | lukete | zuketen |
Con NOR haiek:
| Nork | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| nik | banitu | nituzke | nituzkeen |
| zuk | bazenitu | zenituzke | zenituzkeen |
| hark | balitu | lituzke | zituzkeen |
| guk | bagenitu | genituzke | genituzkeen |
| zuek | bazenituzte | zenituzkete | zenituzketen |
| haiek | balituzte | lituzkete | zituzketen |
Diru gehiago bagenu, etxe handiago bat erosiko genuke (si tuviéramos más dinero, compraríamos una casa más grande).
NOR-NORI
Nivel: B2, en tercera persona.
| Nori | Baldintza | Ondorioa | Ondorioa (lehenaldia) |
|---|---|---|---|
| niri | balitzait | litzaidake | zitzaidakeen |
| zuri | balitzaizu | litzaizuke | zitzaizukeen |
| hari | balitzaio | litzaioke | zitzaiokeen |
| guri | balitzaigu | litzaiguke | zitzaigukeen |
| zuei | balitzaizue | litzaizueke | zitzaizuekeen |
| haiei | balitzaie | litzaieke | zitzaiekeen |
Mendira joatea gustatuko litzaidake (me gustaría ir al monte). Zuk lagundu bazenio, ez litzaioke ahaztuko (si tú le ayudaras, no se le olvidaría).
NOR-NORI-NORK
Nivel: B2. Condición (con objeto singular):
| Nork / Nori | niri | zuri | hari | guri | zuei | haiei |
|---|---|---|---|---|---|---|
| nik | banizu | banio | banizue | banie | ||
| zuk | bazenit | bazenio | bazenigu | bazenie | ||
| hark | balit | balizu | balio | baligu | balizue | balie |
| guk | bagenizu | bagenio | bagenizue | bagenie | ||
| zuek | bazenidate | bazeniote | bazenigute | bazeniete | ||
| haiek | balidate | balizute | baliote | baligute | balizuete | baliete |
Consecuencia, en presente:
| Nork / Nori | niri | zuri | hari | guri | zuei | haiei |
|---|---|---|---|---|---|---|
| nik | nizuke | nioke | nizueke | nieke | ||
| zuk | zenidake | zenioke | zeniguke | zenieke | ||
| hark | lidake | lizuke | lioke | liguke | lizueke | lieke |
| guk | genizuke | genioke | genizueke | genieke | ||
| zuek | zenidakete | zeniokete | zenigukete | zeniekete | ||
| haiek | lidakete | lizukete | liokete | ligukete | lizuekete | liekete |
En pasado se añade -en, y la l- de tercera persona pasa a z-: nioke → niokeen, nizuke → nizukeen, lioke → ziokeen, lidake → zidakeen, liokete → zioketen.
Lehenago esan bazenit, lagunduko nizukeen (si me lo hubieras dicho antes, te habría ayudado).