Aditz trinkoak
Aditz gehienak perifrastikoak dira (erosten dut), baina batzuk laguntzailerik gabe jokatzen dira: nago, noa, dakit. Aditz trinkoek unean bertan gertatzen dena esaten dute; ohitura esateko, perifrastikoa erabiltzen da: etxean nago (orain), baina etxean egoten naiz (ohituraz).
HEOCen arabera, maila bakoitzean hauek ikasten dira:
- A1: egon, eduki.
- A2: joan, etorri, ibili, eraman, jakin.
- B1: ekarri, esan, iruditu (dirudi) eta hirugarren pertsonako aginduak, -la-rekin (Etxera doala!, Isilik dagoela!).
- B2: iraun, erabili, etzan, iritzi (deritzot).
- C1: jario (dariola).
NOR
Orainaldia:
| Nor | egon | joan | etorri | ibili |
|---|---|---|---|---|
| ni | nago | noa | nator | nabil |
| zu | zaude | zoaz | zatoz | zabiltza |
| hura | dago | doa | dator | dabil |
| gu | gaude | goaz | gatoz | gabiltza |
| zuek | zaudete | zoazte | zatozte | zabiltzate |
| haiek | daude | doaz | datoz | dabiltza |
Lehenaldia:
| Nor | egon | joan | etorri | ibili |
|---|---|---|---|---|
| ni | nengoen | nindoan | nentorren | nenbilen |
| zu | zeunden | zindoazen | zentozen | zenbiltzan |
| hura | zegoen | zihoan | zetorren | zebilen |
| gu | geunden | gindoazen | gentozen | genbiltzan |
| zuek | zeundeten | zindoazten | zentozten | zenbiltzaten |
| haiek | zeuden | zihoazen | zetozen | zebiltzan |
Non zaude? Lanera noa. Autobusa badator. Zer moduz zabiltza?
NOR-NORK
NOR hura denean, orainaldian. Objektua plurala bada, -zki- edo -tza- sartzen da: dauzkat, dakizkit, daramatzat, dakartzat.
| Nork | jakin | eduki | eraman | ekarri | esan |
|---|---|---|---|---|---|
| nik | dakit | daukat | daramat | dakart | diot |
| zuk | dakizu | daukazu | daramazu | dakarzu | diozu |
| hark | daki | dauka | darama | dakar | dio |
| guk | dakigu | daukagu | daramagu | dakargu | diogu |
| zuek | dakizue | daukazue | daramazue | dakarzue | diozue |
| haiek | dakite | daukate | daramate | dakarte | diote |
Lehenaldia:
| Nork | jakin | eduki | eraman | ekarri |
|---|---|---|---|---|
| nik | nekien | neukan | neraman | nekarren |
| zuk | zenekien | zeneukan | zeneraman | zenekarren |
| hark | zekien | zeukan | zeraman | zekarren |
| guk | genekien | geneukan | generaman | genekarren |
| zuek | zenekiten | zeneukaten | zeneramaten | zenekarten |
| haiek | zekiten | zeukaten | zeramaten | zekarten |
Ez dakit non dagoen. Zer diozu? Aterkia daramazu?
Esan trinkoa (diot, dio) eta NOR-NORI-NORK laguntzailea (esan diot) itxuraz berdinak dira, baina ez dira gauza bera: zer dio? (zer esaten du) eta zer esan dio? (zer esan dio hari).